Çayca


Antioksidan

Vücut fonksiyonlarımızı yerine getirirken artık maddeler olan "oksidan” ortaya çıkar. Oksidanın bir kısmı vücuttan doğal olarak atılır (nefes alışverişi, terleme vb.) ancak bir kısmı vücutta kalarak sağlıklı hücrelere zarar verir. Hücrelere yapışan oksidanlar erken yaşlanmaya ve hatta kansere sebebiyet verirler. Antioksidanlar, hücrelere yapışan oksidanların etkisini yok etmeye yarar.

 

 

 

 

 

 

Budama

Çay bitkisinin gelişememiş ve hastalıklı dalların kesilip atılması işlemidir. Çay bitkisi, doğada gelişmeye bırakıldığında uzun bir ağaç haline gelir. Böyle bir durumda, yaprak hasadı güçleştiği gibi, sürgün verimi de düşer. Bu nedenle çay bitkisine istenen şekil ve düzeyin verilmesi, verim ve kalitenin artırılabilmesi için, budama işlemi yapılır.

 

Budamanın yararları;
• Rahatça toplama yapacağımız düzgün bir hasat tablası oluşur. 
• Çalılaşarak verimden düşen çay ocakları budama ile güçlenir ve sürgün verimi artar. 
• Genç yaprak sayısını artırarak, tomurcuklu sürgünleri çoğaltır ve kör sürgünleri azaltır. 
• Güçlü filiz ve sürgünler uzun süre tazeliğini koruyacağı için hasat süresi uzar, uyku dönemi kısalır ve ürün daha kaliteli olur. 
• Hastalıklı ve kurumuş dallar temizlenir. 
• Çay bitkisinin budama artıkları (sağlıklı bitkilerde) sıra aralarına serilerek toprağın fiziki yapısı iyileştirilir ve bitki besin maddelerince zenginleştirilir.

 

Camellia Sinensis

 

 

Bitkilerin bilimsel adları Latincedir. Camellia Sinensis ise çay bitkisinin bilimsel yani Latince ismidir.


 

Çay

Bilimsel adı Camellia Sinensis olan, tropikal ve astropikal iklimde yetişen, kısa saplı ve derimsi yapılı bir bitki türüdür. Bir diğer tanımı da; bu bitkinin yaprak ve filizlerinin hasat edilip fabrikalarda işlenmesinden sonra demlendirilerek üretilen içeceğe de çay denilmektedir. Çay, çok yıllık bir bitki olup, ömrü 100 yıl kadardır. Bütün yıl yeşil kalabilen, yaprakları küçük ve sık, 1-2 metre yükselebilen özelliklere sahiptir. Çay bitkisinin ürünü ekolojik şartlarla belirlenen sürgün dönemlerinde elde edilir. İçecek olarak ülkemizde en çok tüketilen çeşidi siyah çay dışında oolong çayı, yeşil çay, ve beyaz çay çeşitleri de bulunmaktadır. Dünya’da başlıca çay üreticisi olan ülkeler; Çin, Japonya, Hindistan, Endonezya, Vietnam, Bangladeş, Srilanka, İran, Gürcistan, Türkiye, Kenya, Uganda, ve Arjantin’dir. Türkiye’ de, Gürcistan sınırından başlayarak Orta Karadeniz ’e ( Ordu’ya) kadar uzanan alanda çay üretimi yapılmaktadır.

 

Çaylık

 

Çay bitkisinin üretildiği alana / tarlaya çaylık denir.

 

Çay Çek

Çay istendiğini belirten söz öbeğidir. Çay dışında başka bir içecek için ‘çek’ fiili kullanılmamaktadır.

 

Çay Fidesi

 

 

 

 

Çay tohumundan yetiştirilmiş küçük çay ağaççığı. Çay tarımının hızlı bir şekilde yaygınlaştırılması için çiftçilere çay fidesi dağıtılır.

 

Çay Harmanı

Farklı türde çayların karışımına denir. Her insanın damak lezzeti farklı olduğu için harman çeşidinin de sınırı yoktur.

 

Çay Kaşığını Bardağın Üstüne Koymak

 

 

Çay bardağı sahibinin artık çay içmeyeceğini gösterir.

 

Çay Plantasyonu

 

Yöreye özgü bitkilerin, ticari amaçlı olarak büyük arazilerde yetiştirildiği yerlere plantasyon denir. Çay, ülkemizde yalnızca Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yetiştiği için, ticari amaçlı üretim yapan büyük çay tarlalarına çay plantasyonu denilmektedir.

 

Çay Sepeti

 

Çaylıklardan çay makası ile toplanan yaş çayın biriktirildiği büyük torba, heybe.

 

Çay Sürgünü

 

Çay hasadı. Çay bitkisi ortalama 45-50 günde toplama olgunluğuna erişir. Türkiye’de 3 sürgün vardır. İlk sürgün, Mayıs ayında başlar. Sonra ki sürgünler Temmuz ve Eylül aylarında başlar. 4. Sürgün, ilkim şartlarına göre bazı yıllar Ekim ayında gerçekleşir. Her sürgün ortalama 30-35 gün devam eder.

 

Flavonoid

 

Bitkisel kökenli bileşiklere verilen addır. Güçlü antioksidan etkileri ile ön plana çıkarlar. Hücresel hasarları önledikleri için başta kanser olmak üzere demans ve alzheimer gibi hastalıkları önleyicidirler. Ayrıca yaşlılığın etkilerini azaltmaları da cabasıdır. Yer fıstığı, çilek, soğan, kakao, brokoli, lahana, zeytin ve çayda bolca bulunurlar.

 

İki Buçuk Yaprak

 

 

 

Genç sürgünlerin ucunda gelişen tepe tomurcuğu ile bu tomurcuğun altındaki taze ve körpe, birinci ve ikinci yapraklardan oluşan, lif vermeyen ve usulüne uygun toplanan filizlerdir. Bu iki tam yaprak ve bir tepe tomurcuğundan oluşan çay yaprağına iki buçuk yaprak denir.

 

İmalat Kırığı

 

Siyah çay üretimi aşamasında, çay filizinin taze ve körpe kısımlarının kendiliğinde parçalanması(kırılması) ile oluşan ve ilk elemede alınan çayın en kaliteli kısmıdır.

 

İnfüzyon

Dünya’da yaygın şekilde kullanılan çay demleme yöntemidir. Taze kaynatılmış içme suyunun, ateşe maruz kalmadan, içine çay koyulması ile dem elde edilmesi işlemidir.


 

Kafein

 

Birçok bitkide bulunan metilksantin adlı bir bileşik türüdür, merkezi sinir sistemine etki ederek beyinden geçen mesajları hızlandırır. 60 çeşit meyve ve sebzede doğal olarak bulunur. Etkileri arasında; uyanık tutması, dinçleştirmesi, keyif ve rahatlık vermesi sayılabilir. Çok miktarda alımı ise hem psikolojik hem de bedenen zararlara yol açmaktadır. Çayda da az ve yararlı miktarda, çabuk çözülen kafein bulunmaktadır.

 

Kateşin

 

Çayda (özellikle yeşil çayda) bulunan güçlü bir antioksidan bileşiktir. Tüm antioksidanlar gibi kansere ve yaşlanma belirtilerine karşıdır. Yeşil çayda bulunan kateşinin, toksin etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla yeşil çaydan alınan kateşinin, vücuda zarar veren bir artığı yoktur.

 

Kuru Çay

 

Çaylıklardan toplanan yaş çayların, fabrikalarda işlendikten sonra demlemeye hazır hale getirilmiş formudur.

 

Manzara

 

 

Sözlük anlamı güzel doğa parçasıdır ancak çay tiryakileri için çay içilmeye müsait noktadır.

 

Oksidasyon / Fermantasyon

 

Çay yaprağının havayla temas ederek, özsuyunun oksijenle yanması (oksidasyon) sebebiyle kararmasıdır. Oksidasyon ile birlikte çayda istenen renk, burukluk, parlaklık, koku ve aroma oluşması sağlanır. Bu, çayın kalitesini belirleyen kimyasal değişikliklerin olduğu aşamadır.

 

Oolong Çayı

 

Anavatanı Çin ve Japonya olan bir çay türüdür. Siyah, yeşil ve beyaz çay gibi aynı çay bitkisinin farklı işlenmesi sonucu ortaya çıkar. Çay yapraklarının fermantasyon süresinin yeşil çaydan daha uzun, siyah çaydan daha kısa tutulması ile üretilir. Demlendiğinde bakır rengini alır.

 

Organik Tarım

 

Sentetik gübre, pestisit, hormon gibi, toprağa, suya ve canlılara zarar veren maddeleri kullanmadan yapılan tarımdır. Organik Çay Tarımı hakkında detaylı bilgi için; tıklayın

 

Özlü Dem

 

Mükemmel, çok özellikli dem.

 

Parmak Yere Bakacak Şekilde Yuvarlak Döndürmek

 

Genellikle garsonlara yapılan bu hareket ile çay istenildiği anlatılmaya çalışılır.

 

Pestisit

 

Zararlı canlıları bitkilerden uzak tutmaya yarayan her türlü kimyasal ilaca verilen genel addır. Gıda maddelerinde kalıntılarının kalması çok olasıdır. Türkiye’de ki çay plantasyonlarında, kış aylarında çay bitkisinin üzerine kar yağdığı için, doğaldır ve bu sebeple pestisit kullanılmaz. Bu özelliğiyle, Türk çayı, Dünya’da üretilen çaylardan daha sağlıklıdır diyebiliriz.

 

Proses

 

Tüketilecek her bir ürünün, hammaddeden itibaren tüketilebilecek hale dönüştürülmesine kadar geçen işlemlere / sürece denir. Türk siyah çay üretiminde soldurma, kıvırma, fermantasyon, kurutma, tasnif ve paketleme olmak üzere 6 farklı proses vardır.

 

Polifenol

 

Fenol, önemli bir antioksidan maddedir. Genellikle bitkilerde bulunmaktadırlar ve bitkilerin renk değişimlerinin ana sebebidirler. Polifenol ise fenollerin bir araya gelerek oluşturdukları yapıdır. Antioksidan bazlı bir yapı olduğu için insan sağlını korumak amacıyla vücuda alınması önemlidir. Çay, polifenol bakımından zengin bir bitkidir ve yapraklarından yapılan içecek olan çayda da bolca bulunur ve kanserli hücrelerin büyümesini durdurur. Polifenoller, çay üretimi esnasında bir seri kimyasal değişikliklere uğrayarak, çayın özellik kazanmasında temel rol oynarlar. Çay bitkisinde gallik asit ve kateşinin türevleri halinde bulunurlar.

 

Rekolte

 

Tarımda, bir yılda toplanan ürünlerin toplamıdır.

 

Somalier

 

İçecek alanında uzman olan kişilere denir. Çay özelinde ise, çeşitli çayları harmanlayarak ve demleme usullerini belirleyerek özel içimli çaylar yaratan kişilerdir.

 

Tavşan Kanı Çay

 

Bilinenin aksine çayın renginden dolayı değil, bol ve bereketli olmasından dolayı söylenmektedir. Tavşanların kanı, vücutlarına oranla çok fazla olduğu için bu tabir çaya yakıştırılmıştır.


 

Tiryaki

 

Bir şeye çok alışan ve ondan ayrı kalmaya dayanamayan kişilere denir. Dünya’da kişi başı çay tüketiminin (3.2 kg ile) en çok olduğu ülkemizde, çay tiryakiliği oranının en çok Türkiye’de olduğunu söyleyebiliriz :)


 

Tomurcuk Çay

 

Olgunluğa erişmemiş çay yapraklarının toplanıp kurutulması ile elde edilen bir çay türüdür. Bu tip çaylar hemen hemen hiç işlem görmemiş çaylardır, doğal bergamot aroması ile daha fazla koku ve tat elde edilmesi sağlanır.

 

Yaş Çay

 

Çaylıklardan toplanan, işlem görmemiş çay yapraklarıdır.


 

Zihni Derin

 

 

(1880 - 1965) Türkiye’ye çay bitkisini getiren ve tarımının yaygınlaşmasını sağlayan, öğretmen ve orman ve tarım müşaviri olan, "çayın babası” olarak bilinen ziraat adamı. Kurtuluş Savaşı zamanında Milli Mücadele Hükümeti’nin kurduğu İktisat Bakanlığı’nın ilk Tarım Genel Müdürü olmuştur. Doğu Karadeniz ekonomisini canlandırması için verilen görevi sırasında Rize ve çevresinin çay tarımı için ideal olduğunu fark ederek çalışmalarına başladı ve neredeyse yaşamının sonuna kadar çay tarımının gelişmesi için mücadele verdi. 1969 yılında Tübitak Hizmet Ödülü’nün sahibi olmuştur.


Mail grubumuza üye olarak fırsatlar ve yeniliklerden ilk siz haberdar olabilirsiniz.

cayic.com markasıdır.

Çayiç © 2018 | Bu site RGS Yazılım® E-ticaret sistemi ile hazırlanmıştır

Yandex.Metrica